Klinische condities

Weet jij hoeveel soorten allergieën er eigenlijk zijn?

Hooikoorts en allergie voor huisdieren en huisstofmijt komen heel veel voor. Sommige verschijningsvormen zijn veel minder bekend, zoals allergische alveolitis. Hieronder worden de verschillende vormen kort uitgelegd.

Allergische rhinitis, het meest voorkomende symptoom, is er in twee vormen: seizoensgebonden en niet-seizoensgebonden. Seizoensgebonden allergische rhinitis is beter bekend als hooikoorts. Allergische rhinitis bestaat uit klachten als niezen, tranende of geïrriteerde ogen, een verstopte of juist een loopneus en een grieperig gevoel. Die klachten treden op in de bloeiperiode van bomen, grassen of struiken, waarbij stuifmeel in de lucht terechtkomt. Vandaar de benaming 'seizoensgebonden': is de bloeiperiode over, dan verdwijnen ook de klachten.
Niet-seizoensgebonden allergische rhinitis, die het hele jaar door kan optreden, geeft vergelijkbare klachten als de seizoensgebonden variant, al gaat het om andere allergenen. Voorbeelden van deze vorm zijn allergie voor huisstofmijt en (huis)dieren.

Allergisch conjunctivitis is een ontsteking van het bindvlies van beide ogen. Conjunctivitis kenmerkt zich door rode ogen, die tranen en jeuken. Deze vorm gaat vaak samen met allergische rhinitis.

Astma heeft veel verschillende uitingsvormen. Allergische astma komt vrij veel voor. Dit is een ontsteking van de luchtwegen, veroorzaakt door het inademen van stoffen waarvoor men allergisch is. De klachten beginnen vaak met veel hoesten, luchtweginfecties en vermoeidheid. In een later stadium treden ook typische kenmerken als een piepende ademhaling en kortademigheid op.

Allergische alveolitis is een verzamelnaam voor een aantal allergische longaandoeningen die veroorzaakt worden door minuscule stoffen, vaak schimmels en dierlijke eiwitten. Die stoffen zijn zó klein dat ze tot diep in de luchtwegen doordringen. Daar zorgen ze voor een ontstekingsreactie. Alveolitis komt maar weinig voor. Een voorbeeld is de duivenmelkerslong, een aandoening die wordt veroorzaakt door zeer kleine stofdeeltjes uit de uitwerpselen in een duiventil.

Urticaria staat ook wel bekend als netelroos of galbulten. Het is een allergische huidaandoening die zich kenmerkt door heftig jeukende bultjes of plekken. Die plekken kunnen overal op het lichaam voorkomen. Soms geven ze ook een branderig, schrijnend gevoel. De veroorzakers van urticaria zijn legio, van voedingsmiddelen tot waspoeder, van huidverzorgingsproducten tot zelfs zonnestraling. Zonneallergie is bijvoorbeeld een vorm van urticaria.

Angio-oedeem is een speciale variant van urticaria of netelroos. De jeuk is veel minder erg, maar de zwellingen zijn bij angio-oedeem veel groter dan bij urticaria. Vaak komt angio-oedeem voor op oogleden, lippen en slijmvliezen.

Eczeem is een huidaandoening waarbij met vocht gevulde blaasjes op de huid verschijnen. Die blaasjes barsten open, waarna korstvorming optreedt. Eczeem komt veel voor, maar kan ook niet-allergische oorzaken hebben.

Allergische eczeem wordt verdeeld in 'atopisch eczeem' en 'contacteczeem'. Van atopisch eczeem wordt gesproken als je met een op eczeem lijkende uitslag reageert op een allergeen. Je bent dan 'atopisch', ofwel je hebt de 'neiging tot allergisch reageren'. Atopische mensen hebben vaak én hooikoorts én astma én (atopisch) eczeem.

Contacteczeem gaat altijd gepaard met andere allergische symptomen. Contacteczeem kan bij iedereen voorkomen. Het ontstaat op plaatsen waar de huid in aanraking is gekomen met een allergeen. Allergie voor nikkel of chroom, dat in sommige sieraden of horloges voorkomt, is een voorbeeld van contacteczeem.

Insectenallergie kan optreden als gevolg van steken of beten van insecten. Vooral wespensteken kunnen ernstige allergische reacties oproepen. Doorgaans gaat het om huidreacties, maar er kunnen ook ademhalingsproblemen optreden.

Beroepsallergie is een allergische reactie op een stof die op de werkplek aanwezig is. Vaak gaat het om een contact- of een inhalatieallergie. De klachten ontwikkelen zich doorgaans pas na verloop van tijd. Voorbeelden zijn allergieën voor dieren waarmee men samenwerkt of een allergische reactie op chemische stoffen. De symptomen van een beroepsallergie zijn heel divers; ze hangen immers nauw samen met het soort allergeen. Een bekende beroepsallergie is kapperseczeem: een allergische reactie op contact met permanent- of haarkleuringsvloeistoffen.

Kruisallergie treedt op als de stoffen die ons lichaam aanmaakt tegen het ene allergeen, opeens ook reageren op een ander allergeen, om de eenvoudige reden dat die allergenen op elkaar lijken; ze zijn verwant aan elkaar. Als je allergisch bent voor het stuifmeel van berken, kun je ook allergisch reageren op het eten van hazelnoten en appels. Het uiterlijk heeft er weinig mee te maken: hazelnoten, appels en berkenbomen lijken niet op elkaar, maar ze bevatten gelijksoortige allergenen. Net als kiwi's, ananassen en aardappels, bijvoorbeeld.

Anafylactische shock is een zeer ernstige allergische reactie van het hele lichaam. Die reactie kan heel snel, binnen een paar minuten, plaatsvinden. Een anafylactische shock is een gevaarlijke reactie van het lichaam, die levensbedreigend kan zijn. Het lichaam reageert enorm heftig op een allergeen. Niet op slechts één plaats, bijvoorbeeld daar waar een wesp heeft gestoken, maar verspreid over heel het lichaam. Als gevolg van die heftige reactie kan bijvoorbeeld de bloeddruk sterk dalen, waardoor bewusteloosheid kan optreden. Ook kan bijvoorbeeld door ernstige zwelling van de keelholte benauwdheid optreden. Een shockreactie op bepaalde voeding kan ernstige misselijkheid veroorzaken, gevolgd door braken en buikkrampen. Als niet snel wordt ingegrepen, versnelt de pols, met mogelijke bewusteloosheid tot gevolg.

Belangrijk is dus dat de aanval snel wordt behandeld. De bekendste oorzaken van een anafylactische shock zijn insectensteken, vooral van wespen, en bestanddelen uit voeding (vooral pinda's). Bij allergieën voor stuifmeelpollen, huisdieren of huisstofmijten komt zo'n reactie zo goed als nooit voor.

De symptomen van een anafylactische-shockreactie kunnen dezelfde zijn als van andere allergische reacties, maar dan doorgaans veel ernstiger. Symptomen die vaak optreden bij een shockreactie zijn zwaar ademen, duizeligheid, hartritmestoornissen, felle roodheid van de huid en braken.

Voedselallergie - of overgevoeligheid voor voedsel - is niet altijd een allergie. Het verschil tussen voedselallergie en voedselintolerantie is dat een allergie te maken heeft met ons immuunsysteem en intolerantie niet. Voedselallergie is een allergische reactie op bepaalde voedingsmiddelen, zoals pinda's. Voedselallergie leidt vaak tot maagdarmproblemen, misselijkheid, braken, diarree, maar kan ook tot huidklachten of ademhalingsproblemen.