Diagnose

Vermoed je dat je een allergie hebt en bezoek je je arts, dan neemt deze eerst de anamnese af, wat inhoudt dat hij je zal vragen naar je klachten. Je arts probeert vast te stellen wat er aan de hand is, en bespreekt je klachten met je. Hoe is je algemene conditie, waar heb je precies last van? Wanneer zijn je klachten het hevigst en hoe lang heb je er al last van? Verder checkt je arts bijvoorbeeld of je in het verleden al eerder allergische klachten hebt gehad. Lijkt het erop dat je een allergie hebt, dan wordt er verder lichamelijk onderzoek gedaan.

Bij lichamelijk onderzoek naar de oorzaken van een allergie wordt vooral gekeken naar: de huid van het gezicht en de hoofdhuid (eczeem?), de ogen (roodheid?), de neus (verstopt, loopneus, geïrriteerd slijmvlies?). Verder wordt de ademhaling beluisterd en worden de mond- en keelholte bekeken. Voor nader onderzoek naar de oorzaken van allergische reacties zijn er allerlei tests beschikbaar.

Intracutaantesten

Bij een intracutaantest wordt de stof waarvan vermoed wordt dat het je allergische reactie uitlokt, de allergene stof, in een hele kleine hoeveelheid net in je huid gebracht. Reageert de huid met roodheid en/of een zwelling, dan ben je gevoelig voor die stof.

Priktesten

Negatieve en positieve controle op dezelfde wijze
De negatieve controle en de positieve controle vinden op dezelfde wijze plaats. Na het prikken wordt het teveel aan testoplossing voorzichtig weggedept. De onderarmen moeten ontbloot blijven, er mag onder geen beding worden gekrabd. Het resultaat kan na 15 - 20 minuten afgelezen worden.

Positieve en negatieve controle
Naast de eigenlijke test wordt er een positieve en negatieve controle uitgevoerd. Voor de positieve controle wordt onder de reeks druppels met allergeenextracten een druppel histamine aangebracht. De patiënt moet hierop reageren. Een negatieve uitslag hierop kan erop wijzen dat de patiënt allergie-onderdrukkende medicatie heeft gebruikt, zoals antihistaminica. Dit betekent dat de huidtest onbetrouwbaar is en op een later tijdstip herhaald moet worden. Indien de uitslag op de positieve controle erg groot is betekent dat, dat de patiënt relatief gevoelig is. Hiermee moet bij de beoordeling van de priktest rekening worden gehouden.

De negatieve controle bevat enkel een bufferoplossing. De patiënt mag hier dus niet op reageren. Reageert de patiënt toch, dan is hij/zij overgevoelig voor een van de componenten van de bufferoplossing of reageert hij/zij op het prikje zelf. In dat geval zal een laboratoriumtest gedaan moeten worden (RAST) om de allergie vast te stellen. 

Volgens de Europese allergologen richtlijn (EAACI) wordt een priktest als positief beschouwd indien deze een doorsnede heeft van 3 mm of groter.

Ter documentatie moeten de volgende zaken genoteerd worden:

• Naam van patiënt
• Testdatum
• Naam van persoon die test uitgevoerd heeft
• Welke allergenen zijn getest
• Resultaat van priktest

Welke invloed kan het gebruik van symptomatica hebben op de uitslag van een priktest?

Het gebruik van symptomatica kan invloed hebben op de uitslag van de priktest. Dit wordt zichtbaar doordat de positieve controle niet of nauwelijks opkomt. De test heeft dan geen waarde en zal later herhaald moeten worden. Bij de laboratoriumtest (RAST) heeft het gebruik van symptomatica overigens geen invloed.
Het gebruik van symptomatica moet dus een bepaalde periode voor het uitvoeren van de priktest worden gestopt.

Het volgende advies geldt:

• Moderne orale antihistaminica: 2-7 dagen tevoren stoppen.
• Orale corticosteroïden: 7 dagen tevoren stoppen, in overleg met de arts.
• Tricyclische antidepressiva: 7 dagen tevoren stoppen, in overleg met de arts.
• Lokale corticosteroïden hebben (voorzover niet op de onderarm aangebracht) geen invloed op de test en het gebruik hoeft niet gestopt te worden.

Bloedtesten

Naast huidtesten geven ook bloedtesten uitsluitsel over de herkomst van de allergische reactie. Via de 'RAST' (Radio Allergo Sorbens Test)-methode, bijvoorbeeld, wordt de hoeveelheid antistoffen tegen één allergeen (bijvoorbeeld graspollen) gemeten.

Provocatietesten

Bij een provocatie ('uitlokkings') test worden oog, neus of longen in contact gebracht met het allergeen. Ben je allergisch voor het allergeen, dan treedt er een reactie op. Bij voedselallergieën worden vaak capsules gegeven met verschillende concentraties van het allergeen om te kijken of je daarop reageert. Vaak wordt zo'n provocatie alleen uitgevoerd als andere testen niet genoeg zekerheid opleveren.

Longfunctieonderzoek

Allergische klachten kunnen gepaard gaan met een vernauwing van de luchtwegen. Bezoek je je arts met klachten over de luchtwegen, dan is de kans aanwezig dat er een longfunctieonderzoek plaatsvindt. Zo'n onderzoek wijst uit of de klachten aan een allergische reactie te wijten zijn. Bij een longfunctieonderzoek wordt onder meer getest hoe de longen werken: hoe is de elasticiteit, hoe gevoelig zijn ze, hoeveel volume is er. Ook kan worden nagegaan hoe de longen reageren op toediening van histamines, de stof die vrijkomt bij een allergische reactie. Dit noemt men een aspecifieke longfunctie- of provocatietest.

Plakproeven

Als een contactallergie wordt vermoed, wordt er vaak gebruik van plakproeven gemaakt. Er worden dan 'pleistertjes' op de rug geplakt, elk met een verschillend allergeen. Na ongeveer 2 dagen kan het resultaat worden 'afgelezen': ontstaat er een eczeemplekje, dan ben je voor het betreffende allergeen gevoelig.

Expositiemetingen

Om een idee te krijgen of en hoe groot de blootstelling aan een allergeen is, worden expositiemetingen uitgevoerd. Er worden bijvoorbeeld stofmonsters verzameld, die op hoeveelheden allergenen worden onderzocht. Dat onderzoek kan zich op allerlei allergenen richten: van huisstofmijten in matrassen of vloerbedekking tot beroepsallergenen, bijvoorbeeld in permanentvloeistoffen bij kapsalons. Ook kunnen in de lucht metingen worden uitgevoerd om te bepalen hoe groot de concentraties boom- en graspollen zijn. Deze metingen worden ook gebruikt voor de pollenmeldingen op de radio.